|
Doğum Kontrol Yöntemleri
Sağlıklı Doğum Kontrol Yöntemleri ( dogum
kontrolü )
Doğum Kontrol Hapları
Yaygın olarak kullanılan doğum kontrol ilaçları,
östrojen ve sentetik progestin hormonları
içeriyor. Bu ilaçlar, yumurtlamayı önleyerek
doğum kontrol`ünü sağlıyor.
Doğum kontrol ilaçlarına başlamadan önce, doktor
kontrolünden geçmek şart. Kadınlarda genel
kontroller, jinekolojik muayene ile birlikte
smear testi yapılması gerekiyor. Bugün; doğum
kontrol haplarının bulantı, ara kanamalar, adet
kanamasında azalma, deride lekelerin oluşması,
migren ağrılarının şiddetlenmesi, memede ağn ve
mizaç değişiklikleri gibi yan etkileri
olabiliyor.
Gebeler, yüksek tansiyon, damar, karaciğer,
şeker ve migren hastaları, 35 yaşın üzerinde
sigara içen bayanlar ve 16 yaşından küçükler,
kesinlikle doğum kontrol hapı kullanamıyor.
Yeni Doğum Kontrol Hapları
Yeni geliştirilen bir doğum kontrol hapı,
mevcutlar arasında en az hormon içeren hap
olacak. Çalışmalarını Londra'dan Prof. John
Guilleband'ın yürüttügü ila,ç 60 mcg gestodene
ve 15 mcg ethinvlestradiol içeriyor. Bu yeni
ilacın diğerlerinden bir başka farkı, 21 günlük
yerine 24 günlük olması.
Erkeklere Doğum Kontrol Hapı
Çin'de geliştirilen ve erkeklerin kullandığı
dogum kontrol haplarının güvenliği %95.
Önümüzdeki 10 yıl içinde piyasaya sürülmesi
beklenen ilaçlar ile ilgili araştırmalar, halen
devam ediyor. Bu hapların, bazı erkeklerde
kişilik ve ruh hali üzerinde etkileri olduğu
saptanmış. Eski tip hapların, sinirlilik gibi
yan etkileri olduğu, yeni geliştirilenlerde ise
bu yan etkilerin bulunmadığı görülmüş.
Rahim İçi Spiral
1960 yılından itibaren yaygın olarak
kullanılmaya başlanan rahim içi araçlar, değişik
şekil ve boyutlarda olabiliyor. Adet kanamasmın
3. veya 4. günü, rahme yerleştirilen spirallerin
saf plastik ve bakırlı çeşitleri yanında, son
zamanlarda hormon salan tipleri de üretiliyor.
Rahim içi araç kullanan kadınlara, her yıl
kontrol yapılması gerekiyor. Rahim içi araca
bağlı kasık ağrıları, ara kanamaları, sancılı ve
fazla adet kanaması görülebiliyor. Rahim içi
araç, pelvik enflamatuvar hastalığını artırarak,
tüplerde tıkanıklığa bağlı kısırlık ve dış
gebeliklere neden olabileceğinden, en az bir
çocuğu olan veya çocuk sahibi olmak istemeyen
kadınlar tarafından tercih ediliyor.
Prezervatif
Cinsel ilişki ile bulaşan hastalıklara karşı da
koruyuculuğu olan prezervatif, güvenilir
yöntemler arasında sayilıyor. İnce lastik bir
materyalden vapılan prezervatif, cinsel ilişki
öncesinde erkek cinsel organı üzerine takılıyor
ve böylelikle spermin vajinaya girmesi
engelleniyor.
Yırtılma ya da çıkma korkusu dışında herhangi
bir yan etkisi de yok denecek kadar az. Olası
tek yan etkisi; kauçuk, pudra veya lubrikan
maddeye karşı alerjik reaksiyon oluşması. Bu
yöntemin doğum kontrol`ündeki güvenilirliği,
doğum kontrol hapı ve spiralden daha az. Ancak
vajina içerisine uygulanan spermisid
kontraseptif krem, jel veya köpükle etkinliği,
doğum kontrol hapının etkinliğine yakın bir
düzeye çıkıyor.
Hormon İmplantları
Derinin altina yerleştirilen yumuşak kapsüller
şeklindeki hormon implantları, progestin hormonu
salarak yumurtlamayı önlüyor ve 5 yıl boyunca
koruma sağlıyor. Ancak bu kapsüllerin, konusunda
deneyimi olan hekimler tarafından
yerleştirilmesi ve 5 yılda bir değiştirilmesi
gerekiyor. Dogum kontrol hapları kullanmaması
gereken kişiler, bu implantları da kullanamıyor.
Hormon Enjeksiyonları
Progestin hormonu içeren uzun etkili bir korunma
metodu olarak kabul edilen hormon
enjeksiyonları, her üç ayda bir kullanılıyor.
Bir yıldan fazla kullanıldığında, adetlerin
kesilmesine neden olabiliyor. Bu nedenle,
ileride çocuk sahibi olmayı düşünen kadınlara
önerilmiyor.
Cerrahi Sterilizasyon (Kısırlaştırma)
Sterilizasyon, hem kadın hem de erkek için,
istendiğinde geriye dönüşü mümkün olan bir doğum
kontrol yöntemi. Kadınlar için uygulanan
yönteme, tüplerin bağlanması (tubal
sterilizasyon), erkekler için uygulanan yönteme
ise üreme kanalının bağlanması (vazektomi) adı
veriliyor.
Gelişmiş ülkelerde, üreme çağındaki çiftlerin
yaklaşık %24'ü doğum kontrol yöntemi olarak
cerrahi sterilizasyonu seçiyor. Güvenilirliği
%99.8 olan tüplerin bağlanması yönteminin
kadının cinsel yaşamına ve ruh sağlığına olumsuz
hiçbir etkisi yok.
Erkek sterilizasyonunun da aynı şekilde erkek
cinsel yaşamına ve ruh sağlığına olumsuz bir
etkisi yok. Bu işlemin güvenirliliği ise %99.9.
İlişki Sonrası Doğum Kontrol`ü
İlişki sonrasında alındığında gebeliği önleyen
ilaçlar, östrojen ve progestin hormonları
içeriyor ve rahmin iç tabakasının gelişimini
engelleyerek gebeliği önlüyor.
Yöntem, korunma olmadan gerçekleşen bir
ilişkiden sonra, gebeliğin kürtaj yapılmasına
gerek kalmadan engellenmesini amaçlıyor.
İlaçlar, ilişki sonrasındaki ilk 72 saat içinde
alındığında, gebeliği %97 oranında önlüyor.
Dogum kontrol haplarının kullanımı ile ortaya
çıkan yan etkiler, bu ilaçların kullanımından
sonra da görülebiliyor.
Elektronik Doğum Kontrol`ü
Yine Çin'de, erkekler için elektronik doğum
kontrol yöntemi geliştirildi. Spermleri öldüren
elektronik dalgalar yayan çağrı cihazı
büyüklüğündeki bir alet, erkek iç çamaşırına
yerleştiriliyor. Cihazın 1 saat çalıştırılması,
erkekte bir ay kadar sterilite sağlıyor.
|
Sohbet